คนเลี้ยงที่อยากมีไก่สายของตัวเองมักเริ่มต้นด้วยคำถามเดียวกันว่า เพาะลูกไก่ชน ต้องเลือกพ่อแม่แบบไหน และไข่หนึ่งชุดต้องดูแลกี่วัน KaichonKompayak จึงรวมตำราผู้เลี้ยงบน GotoKnow งานทดลองไก่พื้นเมือง 2 ชิ้นจาก Journal of Agricultural Research and Communications และคู่มือฟักไข่ของ Purina มาเรียงเป็นขั้นตอนเดียว
จุดที่ต่างจากบทความเลี้ยงไก่ทั่วไปคือปฏิทินที่นับวันจริง ถ้าวางไข่เข้าตู้วันศุกร์ที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ลูกไก่จะครบกำหนดออกวันศุกร์ที่ 27 พฤศจิกายน 2569 ตัวเลขในบทความนี้มาจากไก่พื้นเมืองและไก่ทั่วไปเป็นหลัก เพราะแหล่งที่เราใช้ส่วนใหญ่ไม่ได้ทดลองกับสายไก่ชนโดยตรง เราจะบอกกำกับไว้ทุกจุดว่าส่วนไหนคืองานวิจัย ส่วนไหนคือความเชื่อของคนเลี้ยง
เพาะลูกไก่ชนเริ่มจากคัดพ่อแม่ที่สมบูรณ์ไม่มีโรค ใช้สัดส่วนพ่อ 1 ตัวต่อแม่ประมาณ 3-5 ตัว จากนั้นตามคู่มือของ Purina ให้ฟักไข่ที่ 38.1 องศาเซลเซียส ความชื้น 50-55% หยุดกลับไข่วันที่ 18 เพิ่มความชื้นเป็น 70% และลูกไก่จะออกวันที่ 21
เริ่มเพาะเดือนพฤศจิกายนดีไหม งานวิจัยเรื่องฤดูฟักบอกอะไร
งานทดลองของสถานีบำรุงพันธุ์สัตว์มหาสารคาม ตีพิมพ์ใน Journal of Agricultural Research and Communications ปีที่ 12 ฉบับที่ 1 (1996) เก็บข้อมูลลูกไก่พื้นเมือง 3,212 ตัว จากการผสมพันธุ์ 4 ชั่วอายุ ผลคือไก่ที่ฟักออกในฤดูหนาวหรือฤดูฝนโตดีกว่าไก่ที่ออกในฤดูร้อนตั้งแต่อายุ 8 สัปดาห์ขึ้นไป
ไข่ที่เข้าตู้ต้นเดือนพฤศจิกายนจะออกเป็นตัวปลายเดือน ซึ่งอยู่ในช่วงฤดูหนาวของประเทศไทยตอนบนตามที่กรมอุตุนิยมวิทยาคาดหมายไว้ว่าจะสิ้นสุดราวกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2570 จึงเข้าข่ายการฟักฤดูหนาวในงานชิ้นนี้ แต่งานนี้ทดลองกับไก่เนื้อพื้นเมือง ไม่ได้วัดสมรรถนะของไก่ชน ควรอ่านเป็นข้อมูลด้านการเติบโตเท่านั้น ยังบอกไม่ได้ว่าลูกไก่รุ่นหนาวจะมีชั้นเชิงหรือความอดทนดีกว่า
ปฏิทินฟักไข่ 21 วัน เริ่ม 6 พฤศจิกายน 2569 ออกวันไหน
ทีม KaichonKompayak นำค่าจากคู่มือฟักไข่ของ Purina มานับวันจริง โดยให้วันเข้าตู้เป็นวันที่ 0 แล้วแปลงอุณหภูมิจาก 100.5 องศาฟาเรนไฮต์เป็นเซลเซียสด้วยสูตร (F-32)×5/9 ได้ราว 38.1 องศา ถ้าเริ่มวันอื่นให้เลื่อนวันที่ตามจำนวนวันเท่ากัน ค่านี้ตรงกับที่ University of Illinois Extension แนะนำสำหรับตู้แบบไม่มีพัดลมที่กลับไข่ด้วยมือ แต่ Texas A&M AgriLife แนะนำ 99.5-100 องศาฟาเรนไฮต์ หรือราว 37.5-37.8 องศาเซลเซียส จึงควรเทียบกับคู่มือของตู้รุ่นที่ใช้ก่อนตั้งค่า
| วันนับจากเข้าตู้ | ตรงกับวันที่ | สิ่งที่ต้องทำ | ค่าที่ตั้ง |
|---|---|---|---|
| วันที่ 0 | ศุกร์ 6 พ.ย. 69 | วางไข่เข้าตู้ | 38.1°C ชื้น 50-55% |
| วันที่ 1-17 | 7-23 พ.ย. 69 | กลับไข่ 3-5 ครั้งต่อวัน | 38.1°C ชื้น 50-55% |
| วันที่ 7-10 | 13-16 พ.ย. 69 | ส่องไข่ดูพัฒนาการ | ค่าเดิม |
| วันที่ 18 | อังคาร 24 พ.ย. 69 | หยุดกลับ ตั้งด้านป้านขึ้น | ชื้น 70% |
| วันที่ 21 | ศุกร์ 27 พ.ย. 69 | ครบกำหนดออกเป็นตัว | ชื้น 70% |
| วันที่ 23 | อาทิตย์ 29 พ.ย. 69 | ครบเวลารอไข่ที่ยังไม่ออก | ส่องไข่ก่อนคัดใบที่ไม่ออกทิ้ง |
ช่วงที่พลาดง่ายที่สุดคือวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569 เพราะต้องเปลี่ยน 2 อย่างพร้อมกัน คือเลิกกลับไข่และเพิ่มความชื้นจาก 50-55% เป็น 70% ส่วนการส่องไข่มีเวลาตั้งแต่วันศุกร์ที่ 13 ถึงวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งคร่อมสุดสัปดาห์พอดี จึงเลือกทำวันที่สะดวกได้
เลือกพ่อแม่พันธุ์ ตำราไก่ชนดูอะไรบ้าง
ส่วนนี้เป็นความรู้จากผู้เลี้ยง ไม่ใช่ผลทดลอง บล็อกความรู้ไก่ชนบน GotoKnow บอกว่าพ่อพันธุ์ควรมีประวัติชนะมาก่อน ตีแม่น มีชั้นเชิงและใจสู้ไม่หนีง่าย ส่วนทรวดทรงที่ตำราย้ำคือปากใหญ่ ร่องน้ำข้างปากลึก คอใหญ่ปล้องถี่ หัวปีกใหญ่ ขนปีกยาว และนิ้วเรียวยาว ถ้าต้องการรายละเอียดรูปร่างครบ ดูต่อได้ที่ ลักษณะไก่ชนที่ดี 12 จุด
ฝั่งแม่พันธุ์ บล็อกบน GotoKnow เล่าว่าคนเลี้ยงมักหวงสายแม่มากกว่าสายพ่อ เพราะเชื่อว่าสายเลือดแม่ส่งผลต่อลูกมาก และแนะนำให้เลือกแม่ที่มีสีและชั้นเชิงใกล้เคียงกับพ่อ เช่น จับคู่ไก่เชิงตั้งกับไก่เชิงตั้ง ไม่จับข้ามกับไก่ลง สีที่ตำราโบราณยกย่องมี 4 กลุ่ม คือ เหลืองหางขาว ประดู่หางดำ เขียวเลา และเขียวกาหรือเขียวแมลงภู่
ด่านแรกก่อนดูสีหรือเชิงคือสุขภาพ ตำราผู้เลี้ยงบน GotoKnow ระบุว่าไก่ที่จะเข้าคู่ต้องปลอดจากอาการอย่างโรคขี้ขาวและหวัด และแนะนำให้ปศุสัตว์ตรวจโรคก่อนผสม
พ่อ 1 ตัวคุมแม่กี่ตัว เทียบตัวเลขจากงานทดลอง
ทีม KaichonKompayak หารจำนวนแม่พันธุ์ด้วยจำนวนพ่อพันธุ์ที่แต่ละแหล่งระบุ เพื่อเทียบสัดส่วนให้เห็นในตารางเดียว ค่าจากงานทดลองคือการจัดฝูงของงานนั้น ไม่ใช่สูตรที่ผู้วิจัยแนะนำ
| แหล่งข้อมูล | พ่อพันธุ์ | แม่พันธุ์ | ต่อพ่อ 1 ตัว |
|---|---|---|---|
| งานทดลองเชียงใหม่-ท่าพระ | 80 ตัว | 240 ตัว | 3 ตัว |
| งานทดลองมหาสารคาม (ต่อชั่วอายุ) | 40 ตัว | 200 ตัว | 5 ตัว |
| ตำราผู้เลี้ยงบน GotoKnow | 1 ตัว | ประมาณ 5 ตัว | ประมาณ 5 ตัว |
ทั้ง 3 แหล่งอยู่ในช่วง 3-5 ตัว ถ้าเป้าหมายคือรู้สายชัดเจน ฝูงเล็กฝั่ง 1 ต่อ 3 จะตามว่าลูกตัวไหนมาจากแม่ตัวไหนได้ง่ายกว่า ส่วนการเพิ่มเป็น 1 ต่อ 5 จะได้ไข่ต่อพ่อหนึ่งตัวมากขึ้น แต่มีแม่ให้จดประวัติมากขึ้นตามไปด้วย
กกลูกไก่ 4 สัปดาห์แรก อุณหภูมิและวัคซีนที่ต้องรู้
ข้อมูลไก่พื้นเมืองของจังหวัดพิษณุโลก ปี 2565 ระบุการกกไว้ 3-4 สัปดาห์ เริ่มที่ 95 องศาในสัปดาห์แรก แล้วลดลงสัปดาห์ละ 5 องศา เอกสารไม่ได้บอกหน่วย แต่ตัวเลขสอดคล้องกับช่วง 90-95 องศาฟาเรนไฮต์ของ Purina และคำแนะนำของ University of New Hampshire Extension ที่ให้เริ่ม 90-95 องศาฟาเรนไฮต์แล้วลดสัปดาห์ละ 5 องศา ทีมงานจึงอ่านเป็นฟาเรนไฮต์ ซึ่งเทียบได้ราว 35, 32, 29 และ 27 องศาเซลเซียสตามลำดับสัปดาห์
ส่วนวัคซีน แต่ละเอกสารกำหนดอายุไม่เท่ากัน ตารางไก่พื้นเมืองของสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูงระบุนิวคาสเซิลที่อายุ 1-7 วัน ฝีดาษตั้งแต่อายุ 7 วัน และหลอดลมอักเสบตั้งแต่อายุ 2 สัปดาห์ ขณะที่สถาบันสุขภาพสัตว์แห่งชาติ กรมปศุสัตว์ ระบุนิวคาสเซิลเชื้อเป็นสเตรนลาโซต้าในไก่พื้นบ้านครั้งแรกที่อายุ 7-10 วัน ถ้าลูกไก่ออกวันที่ 27 พฤศจิกายน อายุ 1-7 วันจะตรงกับวันที่ 28 พฤศจิกายนถึง 4 ธันวาคม 2569 จึงควรคุยโปรแกรมและชนิดวัคซีนกับปศุสัตว์อำเภอไว้ก่อนวันไข่ออก พื้นกกก็ควรแห้งและสะอาดเช่นกัน กรมปศุสัตว์เคยแนะนำผู้เลี้ยงไก่พื้นเมืองช่วงฤดูฝนผ่านฐานเศรษฐกิจเมื่อเดือนมิถุนายน 2560 ให้เปลี่ยนวัสดุรองพื้นที่แฉะและทำความสะอาดภาชนะใส่น้ำกับอาหารทุกวัน คำแนะนำนี้ไม่ได้พูดถึงระยะกกโดยตรง แต่เป็นหลักสุขอนามัยที่นำมาปรับใช้ได้
เมื่อพ้นระยะกก ไก่รุ่นจะเข้าสู่การเลี้ยงอีกแบบหนึ่ง ซึ่งสรุปไว้แล้วใน ตารางเลี้ยงไก่ชน 30 วันก่อนขึ้นชน
ภูมิคุ้มกันพ่อแม่ส่งผลต่อลูกไก่นานแค่ไหน
งานทดลองของศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์เชียงใหม่และท่าพระ ซึ่งตีพิมพ์ในวารสารฉบับเดียวกัน ติดตามลูกไก่พื้นเมือง 1,058 ตัว แบ่งตามระดับภูมิคุ้มกันโรคนิวคาสเซิลของพ่อแม่ ที่อายุ 4 สัปดาห์ ลูกจากพ่อแม่ภูมิสูงมีน้ำหนักและอัตราการเติบโตสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ
แต่ที่อายุ 8, 12 และ 16 สัปดาห์ ความต่างด้านน้ำหนักหายไปทางสถิติ อัตราการตายก็ไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ แม้กลุ่มภูมิสูงจะมีแนวโน้มตายน้อยกว่า ผลนี้ชี้ว่าการดูแลพ่อแม่ก่อนเก็บไข่อาจช่วยลูกไก่ในเดือนแรก แต่ไม่ควรใช้น้ำหนักตอน 4 สัปดาห์เพียงอย่างเดียวตัดสินว่าสายไหนดีกว่า
คำถามที่พบบ่อย
อุณหภูมิตู้ฟักแกว่งได้แค่ไหน?
แต่ละคู่มือให้ค่าไม่เท่ากัน Purina ตั้งเป้าไว้ 100.5 องศาฟาเรนไฮต์ หรือราว 38.1 องศาเซลเซียส ส่วน Texas A&M AgriLife แนะนำ 99.5-100 องศาฟาเรนไฮต์ หรือราว 37.5-37.8 องศาเซลเซียส จึงควรยึดค่าตามคู่มือของตู้รุ่นที่ใช้ และหมั่นเช็กเทอร์โมมิเตอร์ให้อุณหภูมินิ่งที่สุด
ไก่ที่แพ้แล้วนำมาทำพ่อพันธุ์ได้ไหม?
ตำราบน GotoKnow มีทั้งฝั่งที่เน้นไก่เคยชนะ และฝั่งที่เล่าว่าตำราเก่าใช้ไก่ที่แพ้ทำพ่อพันธุ์ได้ เรื่องนี้เป็นความเชื่อของผู้เลี้ยงที่เรายังไม่พบผลทดลองรองรับ จึงควรดูชั้นเชิงและสุขภาพของตัวนั้นประกอบ
ลูกไก่ตัวผู้กับตัวเมียเลี้ยงรวมกันได้ไหม?
บทคัดย่องานทดลองมหาสารคามรายงานว่าไก่คละเพศมีอัตราการเจริญเติบโตและประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหารดีที่สุดในช่วงอายุ 0-16 สัปดาห์ และตัวผู้มีน้ำหนักมากกว่าตัวเมียตั้งแต่ 4 สัปดาห์ แต่ไม่ได้สรุปว่าการเลี้ยงรวมดีกว่าการแยกเลี้ยง งานนี้เป็นไก่เนื้อ และบทคัดย่อไม่ได้พูดถึงการตีกันของไก่ชนรุ่น จึงควรดูพฤติกรรมในฝูงจริงประกอบ
พ่อแม่พันธุ์ไก่ชนราคาเท่าไร?
เรายังไม่พบราคามาตรฐานที่ยืนยันได้ บทความ “ไก่ชนสยาม” ในคอลัมน์ Cat out of the box ของฐานเศรษฐกิจ เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2568 เล่าว่าไก่ฝีมือดีถูกซื้อไปทำพันธุ์และสร้างรายได้ให้ผู้เพาะ และยกตัวอย่างราคาบางกรณีไว้ แต่ไม่ใช่ราคามาตรฐานของตลาด ราคาจริงขึ้นกับสายและประวัติของแต่ละตัว ควรสอบถามจากฟาร์มหรือผู้เพาะโดยตรง
สรุปการเพาะลูกไก่ชนรอบปลายปี
สำหรับรอบนี้ จำตัวเลขหลักไว้ 3 ชุด คือสัดส่วนพ่อต่อแม่ 1 ต่อ 3-5 ตู้ฟัก 38.1 องศาเซลเซียส และวันเปลี่ยนค่าตู้วันที่ 18 ถ้าเข้าตู้วันศุกร์ที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ก็เตรียมพื้นที่กกให้พร้อมก่อนวันศุกร์ที่ 27 พฤศจิกายน 2569 และจดสายแม่ของไข่แต่ละชุดไว้ตั้งแต่วันแรก เพราะข้อมูลนี้ย้อนกลับมาทำทีหลังไม่ได้
ติดตามบทความความรู้เรื่องไก่ชนชุดต่อไปได้ที่ KaichonKompayak ส่วนความเคลื่อนไหวของสนามดูฉบับก่อนหน้าได้ที่ ข่าวไก่ชนล่าสุด วันอังคารที่ 20 ตุลาคม 2569 โปรแกรมสนามอาจเปลี่ยนได้ ให้เช็กประกาศของผู้จัดอีกครั้ง
เรียบเรียงโดย ทีมคอนเทนต์ KaichonKompayak · ตรวจสอบข้อมูลโดย ทีมตรวจสอบข้อมูล KaichonKompayak · แหล่งข้อมูลหลัก: Journal of Agricultural Research and Communications, Purina Mills, GotoKnow
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ข่าวไก่ชน 13 ตุลาคม 2569 วันพุธที่ 14 ต.ค. ยังไม่พบประกาศนัด เช็กสนามชนวันพุธและความเคลื่อนไหวช่วงกินเจ
- ไก่เหลืองหางขาว ไก่เจ้าเลี้ยงเมืองพิษณุโลก มาตรฐานพันธุ์ 6 สี และวิธีดูสายแท้
- กติกาชนไก่แบบปักษ์ใต้ อันจม ชุดนับอัน และจุดเด่นไก่เดือยที่คอไก่ควรรู้
- วิธีเลี้ยงไก่ชน ตารางเลี้ยง 30 วันก่อนขึ้นชน ฉบับเข้าใจง่าย
